Aqoonsiga Somaliland ee ay Israa’iil bixisay waxa uu astaan u yahay isbeddel weyn oo ku yimid juqraafi-siyaasadeedka Geeska Afrika. Xiriirkan diblomaasiyadeed ee cusub ma aha mid keliya ku salaysan aqoonsi siyaasadeed, balse waxa ka dambeeya istaraatiijiyad ballaaran oo ay Israa’iil ku doonayso inay ku sugto danaha amni, dhaqaale iyo saameyn ciidan oo ku yaalla gobol sii ahaanaya mid xasaasi ah oo istaraatiiji ah.

Xakamaynta marin-biyoodka muhiimka ah ee Bab el-Mandeb

Hadafka ugu muhiimsan ee Israa’iil waa sugidda marinada ganacsiga ee Badda Cas. Bab el-Mandeb waa marin badeed aad u muhiim ah oo ay maraan boqolkiiba weyn oo ganacsiga caalamka ah. Muddooyinkii u dambeeyay, marinkan waxa uu noqday meel halis ah kaddib markii fallaagada Xuutiyiinta ee Yemen—kuwaas oo taageero ka hela Iiraan—ay bilaabeen weerarro ka dhan ah maraakiibta ganacsiga, iyagoo sheegaya inay taageerayaan Falastiiniyiinta.

Somaliland oo ku taalla dhinaca kale ee Gacanka Cadmeed, una dhow Yemen, waxay Israa’iil siinaysaa goob juqraafiyeed aad u habboon. Isbahaysigan waxa uu u sahlayaa Israa’iil suurtagalnimada inay ka dhisto saldhig ciidan xeebta, si ay ula socoto una joojiso dhaqdhaqaaqa hubka iyo dagaalyahannada Iiraan ee u gudbaya Bariga Dhexe iyo Gaza. Tani waxay Israa’iil u tahay fursad cusub oo ay ku ballaariso awooddeeda ciidan meel ay hore u adkayd in ay gaarto.

Dib u soo nooleynta istaraatiijiyadda “wareegga dibadda”

Muddo tobanaan sano ah, Israa’iil waxay adeegsanaysay istaraatiijiyad loo yaqaan “doctrine de la périphérie”, taas oo ku salaysan in ay xiriir la yeelato dalal ama hay’ado aan Carab ahayn si ay uga hortagto cadowgeeda gobolka. Somaliland waxay si buuxda ugu habboon tahay qorshahan.

Xiriirkan cusub waxa uu si toos ah u wajahayaa yareynta saameynta sii kordhaysa ee Iiraan ee Badda Cas. Joogitaanka Israa’iil ee Somaliland waxa uu siinayaa awood ay kula socoto kuna carqaladayso dhaqdhaqaaqyada Iiraan ee marin-biyood muhiim u ah amniga qarankeeda.

Dhaqdhaqaaq ka dhan ah hamiga Turkiga

Doorka Israa’iil waxa kale oo uu ujeedkiisu yahay in la xakameeyo ballaarinta saameynta Turkiga ee gobolka, gaar ahaan xukuumadda Erdoğan oo Tel-Aviv u aragta cadow siyaasadeed. Turkigu wuxuu xiriir dhow la leeyahay dawladda federaalka Soomaaliya ee Muqdisho, halkaas oo uu ka leeyahay saldhig ciidan isla markaana ka wado sahaminta tamarta badda.

Aqoonsiga Somaliland—oo ah dhul gooni isu taagay oo aan caalamku aqoonsan—waxa uu si toos ah u wiiqayaa mowqifka Turkiga ee gobolka, isla markaana uu Israa’iil kaga jawaabayo cabsi ku saabsan go’doomin istaraatiiji ah oo Ankara ka wado mustaqbalka fog.

Arrinta qarxa ee Falastiiniyiinta Gaza

Qodobka ugu muranka badan ee la xiriira isbahaysigan waa masiirka dadka Gaza. Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa sheegay in aqoonsiga Somaliland uu noqon karo dabool loogu talagalay qorshe lagu barakicinayo Falastiiniyiinta loona raro Geeska Afrika.

Warar soo baxay ayaa tilmaamaya in Somaliland ay aqbali karto dib u dejinta Falastiiniyiinta beddelkeeda aqoonsi diblomaasiyadeed. Inkasta oo mas’uuliyiinta Somaliland ay si cad u beeniyeen arrintan, hadallada qaar ka mid ah wasiirrada Israa’iil ee ku saabsan “hijro ikhtiyaari ah” oo Gaza laga sameeyo ayaa sii huriyay tuhunka ku saabsan heshiis qarsoon.

Isdhexgal diblomaasiyadeed oo la xisaabiyay

Ka sokow arrimaha milatari, Israa’iil waxay doonaysaa inay ballaariso shabakaddeeda diblomaasiyadeed iyadoo adeegsanaysa Heshiisyada Abraham. Somaliland waxay ku biiri kartaa nidaamkan caadiyaynta, taas oo Israa’iil u furi doonta iskaashi dhaqaale, teknooloji, beeraha iyo caafimaadka.

Isla mar ahaantaana, aqoonsigan waxa uu Somaliland ka caawin karaa inay ka baxdo go’doonkeeda caalamiga ah, taas oo abuureysa dano is-waafaqaya oo u dhexeeya labada dhinac.

Khatar juqraafi-siyaasadeed oo la qaatay

Isbahaysiga Israa’iil iyo Somaliland waxa uu muujinayaa sida isbeddellada juqraafi-siyaasadeed ay u sii adkaanayaan Geeska Afrika. Inkasta oo uu Israa’iil siinayo faa’iidooyin istaraatiiji ah, haddana waxa uu halis u yahay in uu sii kiciyo xiisadaha gobolka, wiiqo xasilloonida Soomaaliya, isla markaana kiciyo mucaaradad ballaaran oo ka imanaysa dunida Carabta iyo Muslimiinta. Bilaha soo socda ayaa muujin doona in tallaabadan geesinimada leh ay noqon doonto guul istaraatiiji ah mise ay furayso sanduuqa Pandora ee gobol durba nugul.